Niebezpieczne Związki, czyli kiedy przemoc domowa może skończyć się zabójstwem osoby poszkodowanej?

Statystyki sugerują, że aż do miliona kobiet w Polsce rocznie dotyka przemoc domowa i seksualna. Tak, jak w wielu innych krajach, ta liczba to zapewne wierzchołek góry lodowej. Trzy Polki tygodniowo tracą życie z powodu przemocy domowej. Jak przewidzieć, kto może być następny i jak rozpoznać osobę, której grozi śmierć z rąk partnera przemocowca?

Brytyjska kryminolog Laura Richards opracowała listę czynników wysokiego ryzyka utraty życia przez osobę dotkniętą przemocą domową – oto one:

  1. Strach o własne bezpieczeństwo i poczucie zagrożenia życia. Osoba dotknięta przemocą domową potrafi najlepiej ocenić, jakie niebezpieczeństwo stanowi wobec niej partner przemocowiec. Jeśli osoba dotknięta przemocą domową czuje, że jej życie i zdrowie jest w niebezpieczeństwie, jest to znak, że prawdopodobnie tak jest. Jeśli wspieramy osobę, która mówi nam, jak bardzo się boi partnera, musimy potraktować to bardzo poważnie
  2. Rozstanie. Ryzyko morderstwa z rąk partnera przemocowca jest najwyższe do 18 miesięcy po rozstaniu lub próbie zakończenia związku przez osobę doświadczającą w nim przemocy.
  3. Ciąża lub małe dziecko do 18 miesiąca życia. Ciąża i okres do 18 miesięcy po porodzie to okres wysokiego ryzyka dla kobiet dotkniętych przemocą domową. Statystyki brytyjskie sugerują, że przemoc fizyczna często może wystąpić się pogorszyć się właśnie w okresie ciąży. Przemoc domowa w okresie ciąży i po porodzie jest również źródłem niebezpieczeństwa dla dziecka.
  4. Eskalacja przemocy. Jeśli do przemocy domowej dochodzi coraz częściej lub staje się ona coraz gorsza, np. przechodzi ze słownej w fizyczną lub osoba jej doświadczająca doznaje coraz poważniejszych obrażeń, ryzyko morderstwa z rąk partnera przemocowca wzrasta.
  5. Odizolowanie osoby doświadczającej przemocy. Partner przemocowiec zrobi wszystko, aby odizolować partnera lub partnerkę od osób najbliższych i źródeł wsparcia, często wykorzystując jej wiek, status społeczny, wiarygodność w oczach innych, niepełnosprawność, orientację seksualną itp.
  6. Stalking, czyli uporczywe prześladowanie. Partnerzy przemocowcy, którzy stalkują partnerów lub partnerki, są najbardziej niebezpieczną grupą byłych partnerów, a ich ofiary narażone na wysokie ryzyko zabójstwa i usiłowanego zabójstwa.
  7. Przemoc seksualna. Osoby, które doświadczają przemocy seksualnej w związku z partnerem przemocowcem są narażona na statystycznie wyższe ryzyko ciężkich obrażeń i utraty życia w wyniku przemocy domowej. Często wskazuje się również na związek pomiędzy przemocą seksualną w związku a gwałtami na przypadkowych kobietach – brytyjskie statystyki wskazują, że seryjni gwałciciele kobiet zwykle byli również sprawcami przemocy domowej we własnych związkach.
  8. Próby uduszenia, dławienia lub topienia partnerki.
  9. Groźby śmierci wobec partnerki, dzieci lub osób trzecich. Grożenie śmiercią jest niezwykle skutecznym sposobem na zatrzymanie partnerki w związku i zarazem czynnikiem wysokiego ryzyka morderstwa, który należy potraktować bardzo poważnie.
  10. Użycie broni lub przedmiotów jako broni. Partnerzy przemocowcy, którzy używają wobec partnerki broni (palnej, noża, kija bejsbolowego itp) lub przedmiotów jako broni (np. Rzucanie w partnerkę pilotem, telefonem komórkowym, bicie partnerki kijem od szczotki itp.) stanowią statystycznie wyższe ryzyko niebezpieczeństwa wobec partnerki.
  11. Obsesyjna zazdrość i kontrolowanie partnerki. Obsesyjna zazdrość wobec partnerki i próby przejęcia kompletnej kontroli nad wszystkimi aspektami jej życia oraz próby manipulacji osób trzecich mających kontakt z partnerką (rodzina, pracownicy socjalni, policjanci) to czynnik wysokiego ryzyka, który pozwala na przewidzenie morderstwa w sposób bardziej pewny niż np. historia przemocy fizycznej wobec partnerki. Często obsesyjna zazdrość, kontrola i manipulacja są bagatelizowane przez osoby stykające się z ofiarą przemocy domowej. Nie ma nic bardziej błędnego. Partnerzy przemocowcy, którzy obsesyjnie kontrolują partnerkę, są bardzo niebezpieczni i często zabijają w ostatecznym akcie kontroli i dominacji nad partnerką.
  12. Znęcanie się nad dziećmi.
  13. Znęcanie się nad zwierzętami.
  14. Nadużywanie alkoholu, narkotyków i innych substancji (np. sterydów) oraz problemy ze zdrowiem psychicznym u sprawcy przemocy.
  15. Groźby samobójcze. Partner przemocowiec grożący partnerce samobójstwem, szczególnie w kontekście próby rozstania, powinien być traktowany jak przysłowiowa bomba zegarowa. Przemocowcy, którzy grożą lub dokonują próby samobójstwa stanowią dla wysokie niebezpieczeństwo dla życia partnerki.

Więcej informacji o Laurze Richards i jej działalności znajdziesz tutaj i tutaj w języku angielskim. W kolejnych postach napiszę o tym, jak w brytyjskim systemie przeciwdziałania przemocy domowej ocenia się ryzyko w sytuacjach przemocy domowej, a szczególnie wysokie ryzyko zabójstwa partnerki przez sprawcę przemocy domowej. Napiszę też o dobrych praktykach w tej dziedzinie – być może w przyszłości będzie można przenieść je na grunt polski?

Jeszcze jedna ważna sprawa

Im więcej z powyższych zachowań ma miejsce, szczególnie w kontekście rozstania lub ciąży, tym wyższe prawdopodobieństwo śmierci ofiary z rąk sprawcy przemocy domowej. Jeśli czytasz to i doświadczasz przemocy ze strony obecnego lub byłego partnera, proszę, ocal swoje życie i zdrowie i skontaktuj się z organizacją wspierającą ofiary przemocy. Namiary tutaj.