Co to jest przemoc seksualna?

Poniżej pierwszy z cyklu artykułów o przemocy seksualnej, które planuję napisać podczas najbliższych kilku miesięcy. Nie wiem, do jak szerokiego grona osób uda mi się dotrzeć. Piszę dla osób dotkniętych przemocą seksualną, bo im wierzę i chcę, żeby każda i każdy z nas był bezpieczny i wolny od przemocy seksualnej. Piszę dla tych z nas, którzy wspierają – zawodowo, charytatywnie, nieformalnie, poprzez aktywizm – bo wierzę, że razem sprawimy, że w naszym społeczeństwie nie będzie przyzwolenia na przemoc seksualną w jakiejkolwiek formie. Piszę też dla osób, które stykają się z pokrzywdzonymi lub zajmują się ściganiem sprawców – jesteście bardzo ważną częścią całej układanki, ale dużo jest jeszcze do zrobienia, a bez was nie damy rady.

Na początek garść podstawowych informacji o przemocy seksualnej.

Po pierwsze…

Przemoc seksualna to każdy niechciany kontakt seksualny, na który nie wyrażamy lub nie jesteśmy w stanie wyrazić zgody. Odpowiedzialność za przemoc seksualną zawsze ponosi jej sprawca, nigdy osoba nią dotknięta. Nieważne, kim jesteś, gdzie byłaś/byłeś, co robiłaś/robiłeś, co miałaś/miałeś na sobie lub ile wypiłaś/wypiłeś alkoholu, nic nie usprawiedliwia przemocy seksualnej.

Po drugie… 

Żadne okoliczności nie usprawiedliwiają przemocy seksualnej. Nie ma sytuacji, w której stosowanie przemocy seksualnej byłoby zrozumiałe, usprawiedliwione lub możliwe do zaakceptowania. Nikt nie prosi się o przemoc seksualną. Nikt na nią nie zasługuje. Winę za przemoc seksualną ponosi tylko i wyłącznie jej sprawca.

Po trzecie… 

Przemoc seksualna ma różne formy i nie ogranicza się do gwałtu. Przemoc seksualna to również niechciany dotyk, wykorzystywanie seksualne dzieci i osób z dotkniętych upośledzeniem umysłowym, obnażanie się w miejscach publicznych, niechciane rozmowy lub komentarze o charakterze seksualnym, molestowanie seksualne w pracy, niechciany lub wymuszony seks w związku, kontakty seksualne z osobą, która śpi lub jest nieprzytomna, zmuszanie do prostytucji, publikowanie zdjęć lub nagrań o charakterze seksualnym bez zgody osoby, którą pokazują (tzw. revenge porn), robienie i publikowanie zdjęć nieznajomych kobiet i dziewczynek bez ich wiedzy i zgody w miejscach publicznych (tzw. upskirting)…  Jednym słowem to wszystkie kontakty lub czynności o charakterze seksualnym, na które nie możemy lub nie chcemy wyrazić zgody.

Po czwarte…

Do przemocy seksualnej dochodzi w związkach partnerskich, w małżeństwach i w rodzinie. Sprawcą przemocy seksualnej często jest osoba bliska lub ktoś, kogo znamy i darzymy zaufaniem. Może być to ktoś dopiero poznany, znajomy znajomych, lub ktoś, z kim umawiamy się na randkę lub niezobowiązujący seks. Przemocy seksualnej dokonują również osoby cieszące się wysokim zaufaniem najbliższego otoczenia lub społeczeństwa – sprawcą przemocy seksualnej może być działacz społeczny, lokalny polityk, nauczyciel, ksiądz, wychowawca itd. Sprawcami przemocy mogą być również osoby zupełnie obce, chociaż dostępne statystyki (np. angielskie) pokazują, że gwałty dokonywane przez osoby nieznajome (tzw. stranger rape) stanowią tylko około 10% wszystkich zgłaszanych gwałtów.

Po piąte…

Żyjemy w kulturze gwałtu. Przemoc seksualna jest bardziej rozpowszechniona, niż może nam się wydawać. W Anglii i Walii 20 procent kobiet i 4 procent mężczyzn ankietowanych przez Urząd Statystyczny doświadczyło przemocy seksualnej po ukończeniu 16-go roku życia, ale tylko 1 na 6 osób ankietowanych zgłosiła się na policję.

Dostępne statystyki pokazują również, że przemoc seksualna częściej dotyka kobiet niż mężczyzn, a sprawcami gwałtów na kobietach i mężczyznach są w większości heteroseksualni mężczyźni. Statystyki unijne pokazują, że 9 na 10 osób zgłaszających gwałt w 2015 roku w krajach całej Unii Europejskiej to kobiety, a 99% osób skazanych na karę więzienia za gwałt to mężczyźni.

Liczba tak zwanych nieprawdziwych doniesień przestępstw seksualnych na policję (czyli przypadków, w których istnieją niezaprzeczalne dowody, że zgłaszany czyn nie miał miejsca, np. nagrania monitoringu) statystycznie nie różni się od innych przestępstw i szacowana jest na poziomie 2 procent wszystkich zgłoszeń w Stanach Zjednoczonych i 3 do 4% w Wielkiej Brytanii.

Statystyki sądowe na razie nie napawają optymizmem. W Stanach Zjednoczonych szacuje się, że na każde 1000 przypadków gwałtów, tylko 6 sprawców otrzymuję karę więzienia. W Wielkiej Brytanii mniej niż 6% zgłoszonych przypadków gwałtu kończy się wyrokiem skazującym.

Podobny obraz wyłania się z polskich statystyk. Według raportu Fundacji na Rzecz Równości i Emancypacji „Ster” , 90% Polek doświadczyło przemocy seksualnej, a jej sprawcy są praktycznie bezkarni.

Gdzie szukać pomocy? Sprawdź tutaj.

Namiary na mnie są tutaj.

Korzystałam z następujących źródeł:

https://rapecrisis.org.uk/statistics.php

https://www.rainn.org/statistics/criminal-justice-system

https://przemoc.gov.pl/przemoc-seksualna/statystyki-i-badania

https://www.survivorsuk.org/question/answering-questions-on-male-sexual-abuse/

https://www.theguardian.com/society/2016/oct/13/reported-rapes-in-england-and-wales-double-in-five-years

https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/crimeandjustice/articles/sexualoffencesinenglandandwales/yearendingmarch2017

http://www.fundacjaster.org.pl/upload/Raport-STERu-do-netu.pdf

 

 

Stalking, czyli uporczywe nękanie

Często myślę, że aby zrozumieć, czym jest stalking, trzeba najpierw powiedzieć jasno, czym stalking nie jest. Stalking nie ma nic wspólnego z miłością lub walką o związek. Stalking to coś więcej, niż niespodziewany bukiet kwiatów od nieznanego wielbiciela. Stalking to uporczywe nękanie, czyli natrętne, wielokrotne próby nawiązania i utrzymania kontaktu z nami ze strony stalkera, którego zachowanie wynika z obsesji i fiksacji na naszym punkcie. W uporczywym nękaniu nie ma nic romantycznego. Stalking może często całkowicie sparaliżować nasze życie, a w niektórych przypadkach może skończyć się gwałtem lub nawet morderstwem prześladowanej osoby.

Co wiemy o  stalkerach i stalkingu?

  • Najniebezpieczniejszym typem stalkera jest porzucony partner.
  • Prawie połowa kobiet zamordowanych w wyniku przemocy domowej w Wielkiej Brytanii i aż trzy czwarte w Stanach Zjednoczonych doświadczyła stalkingu ze strony swojego partnera-przemocowca, który prześladował je po rozstaniu. Osoby uporczywie nękane przez byłego partnera są narażone na wysokie ryzyko morderstwa.
  • Połowa porzuconych stalkerów zrealizuje swoje wcześniejsze groźby przemocy. Dla porównania, tak samo zrobi tylko jeden z dziesięciu stalkerów, którego osoba dotknięta stalkingiem wcześniej nie znała.
  • Trzy czwarte porzuconych stalkerów nęka osobę poszkodowaną miejscu pracy.
  • Osoby dotknięte stalkingiem w Anglii i Walii zgłaszają się na policję zwykle dopiero po około stu incydentach stalkingu.
  • Prokuratura w Anglii i Walii stawia w stan oskarżenia tylko jednego na stu stalkerów. Tylko jedna z dziesięciu osób skazanych za stalking otrzymuje karę więzienia.

Kogo dotyka stalking?

Odpowiedź jest prosta: stalking może dotknąć każdego z nas. Dane angielskiej infolinii dla osób dotkniętych stalkingiem  National Stalking Helpline sugerują, że większość osób zgłaszających się po pomoc to kobiety prześladowane przez mężczyzn, co oczywiście nie oznacza, że stalking nie dotyka mężczyzn, a kobiety nie stalkują. Dodatkowych informacji dostarczają badania dr Lorraine Sheridan, która przeanalizowała sytuację 2292 osób będących w kontakcie z infolinią. Najmłodsza z osób dotkniętych stalkingiem miała 10 lat, a najstarsza 73 lat. Prawie połowę z nich prześladował były partner lub partnerka, a ponad jedna trzecia osób poszkodowanych wykonywała zawód wymagający ciągłego kontaktu z ludźmi, taki jak lekarz, nauczyciel itp.

Jak długo może trwać stalking?

Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie. Osoby, których przypadki analizowała dr Lorraine Sheridan, doświadczały stalkingu w okresie od kilku miesięcy do aż 43 lat. Średni okres prześladowania przez stalkera według badań Sheridan trwał od 6 miesięcy do 2 lat. Warto podkreślić, że okres ten wzrastał w zależności od emocjonalnego związku stalkera z osobą poszkodowaną – im bliższa i bardziej intymna była to relacja, tym dłuższy i bardziej uporczywe stawało się zachowanie stalkera. Z tego powodu stalkerzy, którzy byli w związku z osobą przez siebie nękaną, stanowią dla niej największe niebezpieczeństwo, a stalking po rozstaniu może oznaczać, że życie osoby prześladowanej przez byłego partnera jest w realnym niebezpieczeństwie. 

Stalking  i strach osób dotkniętych stalkingiem należy potraktować bardzo poważnie

Doświadczenie stalkingu może wywołać w nas poczucie paraliżującego strachu, który odzwierciedla wysoki poziom niebezpieczeństwa ze strony naszego stalkera. Niestety często instytucje, u których szukamy pomocy, bagatelizują ryzyko, na jakie naraża nas stalking. Z tego powodu wiele osób prześladowanych przez stalkerów ma obawy przed zgłoszeniem stalkingu, z obawy, w jaki sposób ich problem zostanie “zaszufladkowany”. Obserwuję to bardzo często w mojej pracy z osobami prześladowanymi przez byłych partnerów. Dlaczego? Stalking to pozornie błahe, pozornie normalne, pozornie codzienne zachowania, które stalker z premedytacją powtarza tak długo, aż wywoła w nas poczucie osaczenia, zagrożenia i bezradności wobec natarczywej i niechcianej obecności w naszym życiu.  Osobie patrzącej z zewnątrz może wydawać się, że wyolbrzymiamy zachowanie stalkera lub wręcz tracimy poczucie “normalności”. Nic bardziej błędnego! To, czy dane zachowania stanowią stalking, zależy w dużej mierze od punktu widzenia osoby nimi dotkniętej i tego, w jaki negatywny sposób uporczywe nękanie wpływa na jakość jej życia i poczucie własnego bezpieczeństwa. Policjanci i pracownicy instytucji i organizacji stykających się z osobami doświadczającymi stalkingu muszą pamiętać, że stalking często przyjmuje formę uporczywych ale bardzo subtelnych zachowań, które nie będą w sposób natychmiastowy i oczywisty tłumaczyć, dlaczego osoba prześladowana przez stalkera boi się o własne życie.  

Jeszcze jedna ważna sprawa

Jeśli czytasz to i doświadczasz stalkingu ze strony obecnego lub byłego partnera, lub innej osoby, proszę, ocal swoje życie i zdrowie i skontaktuj się z organizacjami, które mogą pomóc . Namiary tutaj.

Co dalej?

W kolejnych wpisach napiszę o typach stalkerów,  o wpływie stalkingu na życie osoby poszkodowanej działaniami stalkera, a także o tym, co możemy zrobić, jeśli doświadczamy stalkingu. 

Dla zainteresowanych:

Poniżej podaję źródła, z których korzystałam:

Susy Lampugh Trust – link tutaj 

Paladin Stalking Advocacy – link tutaj

Raport o stalkingu “Out of Sight, out of mind” – wersja PDF tutaj

Lektury dodatkowe:

Paul E. Mullen “Stalkers and their victims” – link tutaj

Michele Pathe “Surviving Stalking” – link tutaj